Wykorzystanie wizerunku znanej osoby

Chcesz wykorzystać w swojej realizacji wizerunek kogoś znanego? Przeczytaj dzisiejszy wpis i dowiedz się co zrobić, aby wykorzystanie wizerunku znanej osoby w Twojej realizacji było zgodne z prawem.

Politycy, sportowcy, aktorzy. Ich wizerunki są powszechnie wykorzystywane w realizacjach na całym świecie. Plakaty, spoty reklamowe, posty w social mediach, billboardy. Nikogo nie dziwi też prześmiewcze, a nawet obraźliwe wykorzystanie wizerunku znanej osoby w prasie, telewizji czy Internecie.

Pracujesz nad swoim projektem i zapewne zadajesz sobie pytanie – jak to możliwe? Zdajesz sobie sprawę, że na wykorzystanie cudzego wizerunku trzeba mieć zgodę danej osoby. Czy w takim razie ci wszyscy znani goście nie robią nic innego, tylko udzielają zgód rozmaitym portalom, gazetom i agencjom? Przecież to niemożliwe.

A skoro niemożliwe, to czy możesz zrobić to samo? Czy możesz wykorzystać wizerunek kogoś znanego na własny użytek? Już tłumaczę.

Wykorzystanie wizerunku znanej osoby
Wykorzystanie wizerunku znanej osoby – czy jest możliwe?

Wykorzystanie cudzego wizerunku

Jak już wspomniałem, co do zasady, musisz mieć zgodę danej osoby na wykorzystanie jej wizerunku. Najlepiej pisemną. Zazwyczaj nie ma problemu z jej uzyskaniem, gdy wizerunek danej osoby utrwalasz na zdjęciu/filmie w wyniku współpracy z daną osobą. W kontraktach ze sportowcami, aktorami są bowiem uregulowane kwestie wykorzystania ich wizerunku. Podpisując kontrakt, znane osoby wyrażają zgodę na wykorzystanie ich wizerunku w określony sposób przez określony czas.

Problem pojawia się, gdy nie współpracujesz z daną osobą, a chcesz wykorzystać jej wizerunek. Przecież nie masz możliwości zaproszenia jej do swojego studio/biura i odebrania od niej pisemnej zgody.

Wykorzystanie wizerunku znanej osoby

Co zrobić w takim wypadku? Na szczęście prawo przewiduje takie sytuacje jak Twoja i proponuje na nie rozwiązanie. Zgodnie z ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych, nie potrzebujesz zezwolenia na rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych.

A zatem możesz wykorzystać w swojej realizacji wizerunek znanej osoby, jeśli wizerunek został uwieczniony w związku z pełnieniem przez tą osobę funkcji publicznych.

Przykładowo: Możesz wykorzystać wizerunek polityka, któremu zrobiono zdjęcie podczas publicznego przemówienia. Albo wizerunek sportowca, widoczny na zdjęciu z meczu.

Wykorzystanie wizerunku znanej osoby
Wykorzystanie wizerunku znanej osoby (w tym przypadku kilku) przez serwis relacjonujący wydarzenie polityczne. [1]

Krótko mówiąc, nie możesz wykorzystywać wizerunku znanych osób, gdy wizerunek został uwieczniony np. w sytuacji prywatnej dotyczącej danej osoby. Tak, paparazzi formalnie łamią prawo.

Wykorzystanie wizerunku znanej osoby w celach komercyjnych

Zastanawiasz się zatem czy możesz wykorzystać wizerunek znanej osoby w celu komercyjnym, np. na plakatach promocyjnych wydarzenia, grafikach, itp. W tym zakresie mam dla Ciebie złą wiadomość – wykorzystanie wizerunku znanej osoby musi być związane z relacjonowaniem wykonywania przez tę osobę funkcji zawodowych, społecznych lub politycznych.

Przykład: Możesz wykorzystać wizerunek polityka w artykule, w którym opisujesz ostatnie wystąpienie tego polityka. Albo wizerunek sportowca, gdy relacjonujesz przebieg meczu, w którym występował.

Wykorzystanie wizerunku znanej osoby w celach rozrywkowych

Ostatnią kwestią do poruszenia jest możliwość wykorzystania wizerunku znanej osoby w celach rozrywkowych, np. w memie lub karykaturze. Jeśli kupujesz gazety lub periodyki, to na ich okładkach regularnie umieszczane są ośmieszające, a nawet obraźliwe grafiki z wykorzystaniem wizerunków znanych osób (szczególnie polityków).

Czy takie postępowanie jest dozwolone i mógłbyś zrobić to samo? Odpowiedź nie jest taka prosta. Z jednej strony, wizerunek znanej osoby podlega ochronie. Z drugiej natomiast w przypadku prasy (nie tylko papierowej) mamy do czynienia z wolnością wypowiedzi. Dochodzi więc do kolizji obu dóbr prawnych. Które z  nich ma pierwszeństwo?

Nie ma generalnej zasady, która obowiązuje w tego rodzaju przypadkach. Każdy z nich trzeba oceniać indywidualnie. Gdybym jednak miał dokonać ogólnego wskazania, to powiedziałbym, że jeśli celem stworzonego przez Ciebie mema lub karykatury jest wyłącznie obrażenie danej osoby, to może okazać się, że prawo do ochrony wizerunku będzie prawem “silniejszym” niż swoboda wypowiedzi. Jeśli jednak oprócz śmiesznego obrazka, dodasz swój konstruktywny lub merytoryczny komentarz, Twoje wykorzystanie wizerunku znanej osoby może okazać się uzasadnione.

Masz pytanie prawne? Skontaktuj się ze mną – szczegóły w zakładce Kontakt.

Podsumowanie

Rozprawiliśmy się zatem z kwestią wykorzystania wizerunku znanej osoby. Zbierzmy wszystko w jedną całość:

  • co do zasady potrzebujesz zgody danej osoby na wykorzystanie jej wizerunku,
  • możesz jednak wykorzystać wizerunek znanej osoby, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych,
  • wykorzystanie wizerunku znanej osoby na powyższej podstawie możliwe jest jednak tylko w celach publicystycznych; nie możesz wykorzystywać wizerunku komercyjnie,
  • prawo do wykorzystania wizerunku znanej osoby dla celów rozrywkowych zależy od okoliczności danego przypadku; staraj się unikać obrażania osoby, której wizerunek wykorzystujesz.

 

Wszelkie prawa zastrzeżone. © Rafał Gondzio. Polityka Prywatności
Wyprodukowano w 38Digital >